Documentaire film


Loading the player…

 

Een recept voor een goedwerkende documentaire film?

Een spannende arena helpt. Als je een plek hebt waar niet veel mensen geweest zijn, zoals een vluchtelingenkamp of een gevangenis,
trekt dat automatisch de aandacht.

Maar het kan ook een intieme arena zijn, die ogenschijnlijk alledaags is en toch bijzonder blijkt te zijn. Zie het als een reis naar een wereld die je nog niet kent.
Daarnaast helpt het als je hoofdpersonen hebt die je kan volgen in hun ontwikkeling, of die nou groot of klein is.
Je hoeft je hoofdpersoon niet sympathiek te vinden, maar je moet wel met iemand mee kunnen gaan.
Het is precies de juiste balans tussen betrokkenheid en distantie waar je naar op zoek moet.

Het is belangrijk om een heldere focus te hebben van waaruit je je verhaal vertelt. Maar dat is iets anders dan een standpunt.
Ik vind het belangrijk om in een documentaire het oordeel uit te stellen en je publiek te verleiden om datzelfde te doen.
We leven met sociale media steeds meer in een cultuur van snelle oordelen en oppervlakkige meningen.

Een documentaire film geeft je een ervaring mee en inzicht in de menselijke conditie.

Ik laat zien wat gebeurt en vermijd een kant in te kiezen. Met mijn documentairestijl wil ik het oordelen juist complex maken.

Een oordeel wordt heel moeilijk op het moment dat je de ander hebt leren kennen. Voorheen zouden mensen misschien zeggen:
“Stuur al die vluchtelingen het land maar uit.”
Na het kijken zouden ze kunnen denken: “Goh, die mensen hebben het niet zo makkelijk. Kunnen we helpen?”.
Of omgekeerd: “Heel sneu, maar het is niet anders. Ze moeten weg.” Als documentairemaker ben ik er om het oordelen moeilijk te maken.
Het moet pijn doen om te oordelen over anderen – hoe onvermijdelijk dat soms wellicht ook is. Een goede documentaire “schuurt”.
Hele duidelijke meningen helpen ons zelden verder. Het voordeel van de twijfel vind ik een beter credo.

En dat is wat ik met het vertellen van verhalen zou willen veroorzaken.

Een goede documentairemaker heeft zowel betrokkenheid als distantie. Die moet je allebei hebben. Je moet je kunnen inleven en je hebt een analytische geest nodig.
Mijn achtergrond als ervaren verpleegkundige helpt daar enorm bij.
Ik heb daar geleerd om zowel afstand te houden als om naast de hoofdpersoon te kunnen gaan staan.
Een goede documentairemaker moet op een liefdevolle manier ook "wreed" kunnen zijn.
Met de hoofdpersoon trek je op, maar je moet goed zorgen dat je een zekere afstand behoudt.
Je maakt niet een mooi portret waarmee de hoofdpersoon per se blij moet zijn. Je wil een documentaire maken met de visie die jij als maker hebt.
Daarvoor is het nodig dat je het vertrouwen van je hoofdpersonen wint en dat vertrouwen moet oprecht zijn.
Je moet aan je hoofdpersoon laten zien dat je geen vooropgezette mening hebt, maar dat je bereid bent om de situatie te onderzoeken.
Dat vereist ook een goed en scherp observeringsvermogen ook al iets wat ik me als verpleegkundige zeer goed eigen heb gemaakt.
Jij maakt duidelijk dat je hem niet zal benadelen in een akelige montage.

Andersom moet hij of zij beloven jou niet tegen te werken door de regie over te willen nemen of door zich plotseling terug te trekken op momenten die belangrijk zijn.
Het helpt als je dat vooraf goed kunt bespreken, hoewel dat niet altijd lukt.
Het is fijn om erover gesproken te hebben, ook om verkeerde verwachtingen en wroeging te voorkomen.
Overigens blijf je verantwoordelijkheid houden voor de mensen die hun ervaringen met jou delen en zich kwetsbaar maken.

Videoproductiebedrijf True Movie uit Nijmegen maakt zich daar hard voor. Respect en integriteit zijn zeer belangrijk.

Dat neem je als creatief documentairemaker eigenlijk altijd als grondhouding aan.